دنیای امروز در پیچ مهم سرنوشت قرار گرفته و هندسه قدرت جهانی شکل نوینی به خود می گیرد . مولفۀ های قدرت کشورها در حال تغییر است و در این فرآیند فناوری اطلاعات و ارتباطات نقش های پیچیده تر و مهم تری را به عهده می گیرد . تغییر راهبرد مقابله قدرت های سنتی با قدرت های نو ظهور، از تقابل سخت به تقابل نرم موجب شده عرصه سایبری میدان مهمی برای این برخورد باشد . جمهوری اسلامی ایران بعنوان یکی از قدرت های نو ظهور دنیا که می بایست بر اساس سند چشم انداز 20 ساله جایگاه اول در منطقه را کسب نماید نیز از این قائده مستثنی نیست بخصوص که قدرت یافتن ایران دامنه قدرت های فرامنطقه ای را در منطقه مهم خاور میانه کاهش خواهد داد بر این اساس دشمنان که از تقابل سخت سودی نبرده اند تقابل و جنگ نرم را در اولویت مقابله با ایران اسلامی قرار داده اند .این مقاله ضمن تعریف جنگ نرم و بیان دلایل و اهداف آن به معرفی روش ها و ابزارهای جنگ نرم پرداخته و ضمن شناسایی انواع تهدیدات سایبری، ، حضور در رسانه و شبکه های اجتماعی و دفاع در برابر جنگ سایبری را بعنوان راهبردهای مقابله با جنگ نرم پیشنهاد داده است .

جنگ نرم یکی از شیوه ‏های جنگی است. در این نوع جنگ به جای ابزارهای جنگی متعارف از ابزارهای فرهنگی تاثیرگذار بر فکر و اندیشه و عواطف و احساسات انسانی بهره گرفته می ‏شود. قرآن کریم با بیان آیاتی به نمونه هایی از روش ها و شیوه‏ هایی که دشمنان اسلام در طول تاریخ از آن استفاده می‏ کردند؛ اشاره می ‏کند؛ شیوه‏ هایی همچون افک و افترا، شخصیت ‏سازی، تخریب شخصیت، شایعه ‏سازی، افتراء، تهدید، تحریم، ارتداد.قرآن کریم برای مقابله با این نوع جنگ سه روش اساسی را ترسیم می ‏کند: تقویت ایمان، مقابله با حب دنیا و دنیاطلبی. ائمه اطهار نیز راه های اساسی و مهمی همچون تفقه در دین، الگو قرار دادن پیامبران و ائمه معصومین، مجالست با نیکان، روی آوردن به عبادت و یاد خدا کردن، مقاومت و بردباری، دشمن ‏شناسی، دشمنی با شیطان را تبیین می ‏کنند.

با پیروزی انقلاب اسلامی، دنیای استکبار که به یکباره با گفتمانی جدید و بی سابقه مواجه شده بود به انواع و اقسام روش ها برای متوقف کردن سیر حرکت رو به رشد آن، اقدام ورزید. پس از آن بود که در حمایتی بین المللی طولانی ترین جنگ قرن بیستم را علیه انقلاب اسلامی به راه انداختند، اما در پایان این جنگ سخت، نهال انقلاب ایران به درختی تناور تبدیل شد که از این پس روش های نرم برای رویارویی با آن در پیش گرفته شد. این مقاله در ابتدا ضرورت و لزوم دشمن شناسی را مطرح نموده و سپس به بیان تغییر رویکرد دشمنان ایران از برخورد سخت به جنگ نرم پرداخته و در نهایت در راستای تبیین نظام مقابله با جنگ نرم با توجه به اندیشه سیاسی امام خامنه ای(مدظله )، دکترین جنگ نرم و محورهایی از اصول حاکم بر فرماندهان، افسران و سربازان جنگ نرم را برای پیکار در این عرصه مورد ملاحظه قرار می دهد و با توجه به نقطه نظرات صاحب نظران، به مرور الگوی مفهومی این تقابل می پردازد و پیشنهاداتی چون تشکیل شورای عالی جنگ نرم همانند تشکیل ستاد جنگ در زمان دفاع مقدس، ورود مجلس شورای اسلامی و قانون گذاری در این حوزه و تقویت هسته های فکری و علمی، جهادی و تشکیل هیئت های اندیشه ورز در سطوح مختلف کشور را مطرح می کند. این مقاله با شیوه پژوهشی توصیفی-تحلیلی تدوین شده و در گردآوری اطلاعات مورد نیاز از کتب و مقالات موجود در کتابخانه ها استفاده شده است.

توسعه بازی های رایانه ای و آنلاین، با درک اثرگذاری بالای این بازی ها بر کاربران، نه تنها دولت ها و سازمان های غیرخبری را در قالب «بازی سازی»، بلکه سازمان های خبری را نیز با عنوان «بازی خبری» به بهره گیری از این نوع بازی ها سوق داده است. بازی های خبری که امروزه نوع جدیدی از روایت در حوزه روزنامه نگاری محسوب می شوند، همچون دیگر بازی های رایانه ای و آنلاین، به ابرازی در خدمت «جنگ نرم» تبدیل شده اند. پیش بینی شده که بین سال های 2010 تا 2014 این نوع بازی ها 10 درصد رشد داشته باشند. با درک تاثیر بازی های مذکور، به ویژه از منظر ایدئولوژیکی که گاه شباهت هایی به «بازی های ممنوعه» می یابند، شناخت دقیق بازی خبری، مفهوم، انواع، نحوه طراحی، چالش ها و خطوط قرمز در این نوع بازی را به ویژه از دریچه «جنگ نرم» ضروری می سازد که تمرکز اصلی این مقاله نیز بر آن است.

امنیت اجتماعی یک مقوله بنیادین در حیات جامعه است که عوامل متعدد در تقویت یا تضعیف آن نقش دارند و از جمله این عوامل جنگ نرم است. امنیت اجتماعی با ارزش های جمعی انسان در زندگی اجتماعی ارتباط نزدیک دارد و جنگ نرم در صدد است تا افراد و اقشار جامعه هدف را با خود همسو کند. ارزش های جمعی، حلقه پیوند امنیت اجتماعی و جنگ نرم محسوب می گردد؛ زیرا ارزش های جمعی از یک سو عامل همبستگی و وفاق جامعه می باشد و از سوی دیگر چون ارزش های جمعی باعث هنجارمندی روابط افراد در عرصه های گوناگون حیات عمومی انسان می شود، عامل تقویت امنیت اجتماعی است. به طور کلی، استقرار ارزش های جمعی باعث افزایش استحکام هنجارها و کاهش هنجارشکنی در جامعه و نظام شده و ثبات، تعادل و امنیت اجتماعی از این طریق، تقویت می گردد و جنگ نرم با تضعیف مجموعه ارزشی و هنجاری جامعه باعث اختلال در سیستم امنیت جامعه می شود.

از جمله حوزه های مورد مناقشه نرم بین جمهوری اسلامی و نظام سلطه، پدیده ای نوین و پیچیده به نام «جنگ نرم» و مفاهیم مرتبط با آن است. برخلاف میل کسانی که می پندارند جنگ نرم موضوعیت عینی ندارد، باور ما این است که انقلاب اسلامی با جنگ نرم همه جانبه و بس عمیق و فراگیری روبه روست که باید از زوایای گوناگون مورد بررسی قرار گیرد. واقعیت این است که نظام سلطه، همه یافته ها و بافته های خود را که طی قرن ها فراهم آورده است در برابر پدیده مقدس جمهوری اسلامی در معرض خطر می بیند و خود به وضوح می داند که تمام سحر و جادوهای انباشته و آشکار شده اش دیگر کارساز نخواهد بود؛ ولی با وجود این از تلاش دست نخواهد کشید و به صورتی مداوم و پیوسته در جنگ تمام عیار خود، چهره و شیوه های متفاوتی از خود بروز می دهد تا شاید بتواند همچنان سیطره خود را بر جهان کنونی حفظ نماید. در مقابل، انقلاب اسلامی نیز که نمود عینی و تجربه شده آن را در نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران شاهد هستیم، دست بسته نخواهد بود و با پیام خود می تواند عقل و قلب انسان ها را به اقناع و نه اغوا با خود همراه سازد و راه را برای نظم و اداره نوین جهانی همسو با آموزه های اسلامی و فطرت الهی انسان ها هموار سازد. در این مقاله، نگارنده با مطالعه اسنادی، میدانی و همچنین تجزیه و تحلیل منابع کتابخانه ای و به بوته نقد گزاردن یافته های ارائه شده نزد تعدادی از صاحب نظران در قالب «مدل کارکردی قدرت نرم»، فرآیند شکل گیری جنگ نرم را با نگاهی متفاوت از قبل، ارائه و مفاهیم جدیدی نظیر «قدرت نرم مشروع و نامشروع» و «بازدارندگی نرم» را به گنجینه غنی ادبیات انقلاب اسلامی اضافه نموده است.